IJsbazen die zelf wel eventjes zullen bepalen of het verantwoord is om te schaatsen en afspraken aan hun laars lappen. Foutparkeerders die fulmineren tegen een bekeuring en het niet bij verbaal geweld laten. Ambulancebroeders die in de Oudejaarsnacht worden bedreigd als ze hun werk doen. Op televisie onweersproken pleidooien voor eigenrichting en lijfstraffen.De schaamte is weg in het enige land ter wereld waar het niet lukt om een rookverbod in de horeca af te dwingen.Schande! Zo, dat is eruit.

Mijn broer uit Canada was een weekje over en stond versteld. Roken in een café? Dat was in Canada pas bij wet verboden toen het overal al lang geregeld was door de horecaondernemers zelf. Daar heb je toch geen overheid voor nodig? Canadezen staan niet bekend als fans van overheidsbetutteling – ze doen het liever zelf. Maar dat de Nederlandse overheid het niet voor elkaar krijgt en overstag gaat? “Dan sluit je die café toch?” zei hij hoofdschuddend. “Ssst”, zeiden we.

Een eeuw geleden overleed Samuel Langhorne Clemens, beter bekend als Mark Twain. Deze ongekend productieve en veelzijdige schrijver was een multitalent. Als journalist en satiricus zette hij zich in voor de afschaffing van de slavernij, voor het kiesrecht voor vrouwen, tegen kapitalisme en imperialisme, voor pacifisme, socialisme en de vakbeweging – een liberal kortom bij uitnemendheid. Hij kwam per komeet en zou ook per komeet weer vertrekken, schreef hij zelf. Op de dag van zijn geboorte in 1835 en een dag na zijn dood in 1910 stond de komeet Halley helder aan de hemel.

In ons land is Mark Twain alleen nog bekend als de geestelijke vader van de jeugdige romanhelden Tom Sawyer en Huckleberry Finn en van diverse oneliners die onze citatenboeken bevolken. Maar zijn oeuvre is veel rijker en tal van observaties zijn nog verrassend actueel. Hoe meer hij over de mensheid noteerde, hoe ernstiger en misantropischer hij werd. Hij verontschuldigt zich ergens ervoor dat hij Darwin ongelijk moet geven, want de mens stamt niet van de hogere diersoorten af, zelfs niet van de lagere. De mens doet immers dingen waarvoor dieren zich zouden schamen als ze dat zouden kunnen.

In die context is een bekende zegswijze van Twain overgeleverd: “De mens is het enige dier dat bloost. Of dat in ieder geval zou moeten doen.” We zijn in Nederland allang voorbij Mark Twains laatste bastion van uitzonderlijk menselijk vermogen, de schaamte. Eindelijk weer met dieren onder elkaar. Zo schrijdt de beschaving voort.

Bron: Opinieblad Volzin no. 2