‘Sommige boeken ontstaan meer bij toeval dan bij planning’, vertelt Martha Frederiks. Op een drukbezocht symposium hield ze een lezing over Hagar. Daarna kwamen verschillende verzoeken om te komen spreken over aanverwante thema’s. Haar theologische achtergrond, interesse in verwevenheid tussen verschillende religies, fascinatie voor de rol van vrouwen en contact met uitgeverij Meinema leiden uiteindelijk tot ‘Vorstinnen, verleidsters en vriendinnen van God’.

‘In het huidige maatschappelijk debat hebben veel mensen de neiging om Islam, Jodendom en Christendom als gesloten entiteiten te zien.’ Frederiks laat in haar boek aan de hand van verhalen over vrouwen zien dat de grenzen niet zo scherp liggen. De drie religies delen veel verhalen, al zijn die vaak niet exact hetzelfde. Verhalen die zowel in de Bijbel als in de Koran voorkomen, hebben bijvoorbeeld regelmatig heel verschillende invalshoeken. ‘Het toont de creativiteit aan van mensen om rond één basismotief telkens weer nieuwe “moral stories” te bedenken. De verhalen werden ter lering, maar ook ter vermaak aan mensen verteld’, legt Frederiks uit. In de loop der jaren zijn accenten regelmatig verlegd om het publiek te boeien en een heldere boodschap over te brengen. Dat gebeurt ook nu nog. ‘Een bijzonder voorbeeld zijn de verhalen in de Koran over de vrouwen van Noach en Lot. Soera 66:10 schetst deze vrouwen als negatieve voorbeelden: vrouwen met een zwak geloof, die uiteindelijk ongelovigen werden. Nu wordt dat verhaal op internet gebruikt om gelovige moslims te bemoedigen. De boodschap is dat zelfs Noach en Lot geconfronteerd werden met ongelovige familieleden en dat dat dus geen schande is. Je mag gerust met hen omgaan, je hoeft je niet al te veel zorgen te maken en je mag ze niet tot geloof dwingen.’

Opmerkelijk in beide verhalenclusters is dat de keuzes van de vrouwen weliswaar worden afgekeurd, maar dat in geen van de teksten hun keuzevrijheid wordt betwist. Geen van de teksten stelt de thematiek aan de orde of de vrouwen wel de ruimte zouden moeten krijgen om hun eigen weg te kiezen. Beide vrouwen blijken zelfstandige beslissingen te kunnen nemen, ook wat betreft religieuze zaken. Hun keuzes hebben vervolgens geen consequenties voor hun huwelijk. Geen van de tradities speculeert over op handen zijnde scheidingen of andersoortige huwelijkscrises. De moderne bronnen beklemtonen deze gegevens nog eens extra: uit de verhalen over de vrouwen van Noach en Lot blijkt dat er is geen dwang is in religie. (Tekstfragment uit ‘Vorstinnen, verleidsters en vriendinnen van God’)

Een favoriet verhaal of personage heeft Martha Frederiks niet. ‘Het is maar net hoe je het bekijkt. Het verhaal over de vrouw van Potifar die Jozef probeert te verleiden is fantastisch om te vertellen. Dat is een prachtig verhaal dat telkens opnieuw geïnterpreteerd wordt. Maar als ik dan denk aan het verhaal van de vrouw die Mozes uit het water redde.. In de Islamitische traditie heeft zij een naam gekregen, Asiya, en krijgt zij als martelares voor God echt een voorbeeldfunctie. Dat verhaal is zo verrassend en nieuw... Daardoor kan ik alleen maar zeggen dat ik met heel veel plezier aan dit boek gewerkt heb.

Asiya was een vrouw die volhardde in haar geloof ondanks het feit dat haar echtgenoot alle godsdienst behalve de faraocultus had verboden en overtreding van dit gebod met de doodstraf bestrafte. (…) De qisas vertellen dat Asiya zelfs volhardde toen de dood erop volgde. Hoe uniek Asiya in deze houding van sabr was, wordt verwoord in de traditie die stelt dat er slechts drie mensen zijn geweest, die nooit, zelfs geen moment, hebben getwijfeld aan de goddelijke openbaring. Een van hen, aldus de traditie, was Asiya. (Tekstfragment uit ‘Vorstinnen, verleidsters en vriendinnen van God’)

Wanneer u dit boek via Zinweb besteld, maakt u kans op een gratis exemplaar!